Homeopatia na świecie
i w Polsce

"W 2009 roku w Szwajcarii odbyło się referendum, które zaowocowało włączeniem homeopatii do obowiązkowego systemu ubezpieczeń medycznych. I jest to zapisane w Konstytucji."

Homeopatia w szpitalach

"Wyniki badań prowadzonych przez profesora Michalea Frassa wykazały, że leczenie Homeopatyczne ma wpływ na odległy wynik leczenia pacjentów leczonych z powodu sepsy na oddziale intensywnej opieki medycznej."

Chemia fizyczna w badaniach leków homeopatycznych

Iwona Wawer, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wydział Farmaceutyczny

 

 

Leki homeopatyczne to zazwyczaj roztwory bardzo rozcieńczone. Metody chemii fizycznej można zastosować do badania:

  • Zjawiska hormezy
  • Analizy i kontroli jakości leków homeopatycznych
  • Struktury wody
  • Roli słabych bodźców (termodynamika procesów nieliniowych)
  • Dużych efektów małych dawek, w aspekcie toksyn środowiskowych
  1. Hormeza w medycynie

Duży efekt można osiągnąć małymi środkami. Rzymianie uczyli: minima maxima sunt (minimalne jest maksymalnym). W 1538 r. Paracelsus powiedział, że rozróżnienie pomiędzy substancją trującą i nietrującą polega na dawce. Niektóre toksyczne substancje podawane w małych dawkach wzmagają procesy życiowe, ale przy dużych dawkach silnie je hamują prowadząc nawet do śmierci.

W XXI w mamy możliwości badania roli małych dawek. W.E. Stumpf opublikował kilka prac dotyczących wiązania witaminy D w różnego typu komórkach, a selektywność receptorów została pokazana metodą mikroautoradiografii. Interesująca była zmiana mechanizmu działania witaminy D wraz ze stężeniem, co pozwoliło mu na przypomnienie, (2006 r.) że to “dawka czyni medycynę”.

Cechą żywego organizmu jest jego zdolność odpowiedzi na stres. „Stres” to sygnał generowany przez czynnik fizyczny, chemiczny czy biologiczny („stresor”), na który organizm odpowiada i uruchamia procesy pozwalające zaadoptować się i przeżyć.
Coraz lepiej rozumiemy biochemiczny, molekularny mechanizm takiej odpowiedzi.

Zależność dawka-efekt a zjawisko hormezy:

Wiele prac badawczych i meta-analiz dotyczących toksykologii, farmakologii czy radiobiologii prowadzi do wniosku, że fundamentalna postać krzywej opisującej zależność „dawka-efekt” ma kształt litery „U” lub „J”, ale nie jest to zależność prostoliniowa czy linia graniczna (próg): działa/nie działa.

Zjawisko bifazowej odpowiedzi zostało nazwane hormezą. Bifazową zależność dawka-efekt przedstawia rysunek.

Standardowa krzywa: małe dawki nie działają

badania.jpg

      Hormetyczna: małe dawki działają, ale większe również, aż do efektu nasycenia.

Działają tak: promieniowanie jonizujące, pierwiastki śladowe, metale ciężkie, pro-oksydanty, witaminy, antybiotyki, chemoterapeutyki, pestycydy, alkohol etylowy.

Podejmowano próby poznania zależności między toksycznością a wielkością efektu hermetycznego. Na drożdżach testowano 21 tys. związków wykreślając zależność proliferacji komórek (%) od dawki kancerogennego związku. Zaproponowano parametr: Δx = IC50-BMD (BMD – dawka progowa) jako miarę efektu stymulacji wzrostu komórek [The relationship between the IC50, toxic threshold, and the magnitude of stimulatory response in biphasic (hormetic) dose–responses, M. A. Nascarella, E.J. Calabrese, Regul. Toxicol. Pharmacol. 54 (2009) 229].

Hormeza radiacyjna: myszy i świnki morskie, które były stale narażone na małe dawki promieniowania jonizującego żyły dłużej niż odpowiednia grupa kontrolna

Restrykcyjna dieta: szczury na takiej diecie lepiej znosiły nagły wzrost temperatury otoczenia czy pływanie w zimnej wodzie, miały wyższy poziom kortykosteronu

Hormeza a mózg: małe dawki potencjalnie szkodliwego czynnika powodują korzystne zmiany w plastyczności mózgu, zmieniają skuteczność komunikowania się neuronów i plastyczność synaps.

Hormetyczne efekty składników diety, zwłaszcza o działaniu antyoksydacyjnym: ekstrakt z czarnych jagód wpływał na pamięć i orientację w przestrzeni, witamina E i kurkumina poprawiają wyniki testów i sprawne działanie neuronów.

Nicień Caenorhabditis elegans żyjący w glebach jest używany jako modelowy organizm w genetyce, jego pożywienie to bakterie, np. E. coli. To był pierwszy organizm wielokomórkowy o znanym genomie (13500 genów, sekwencja odczytana w 1998 r; Nagroda Nobla w 2003).

Nicienie hodowano na szalkach z dodatkiem katechiny (0-300 mcM), a następnie testowano ich odporność na stres oksydacyjny (0,8 mM nadtlenku wodoru) lub stres cieplny (8 g w temp. 35oC). Przeżywalność wzrosła o 4-28%, ale nicienie były nieco krótsze. Energia na „wzrost” została ukierunkowana na „przetrwanie”, bardziej efektywne były systemy naprawcze. [Catechin induced longevity in C. elegans: From key regulator genes to disposable soma, N. Saul i inni, Mechanisms of Ageing and Development 130 (2009) 477 [Humboldt-Univ. Dept. of Biology, Lab. Stress Ecology].

\Wybrane badania nad C. elegans, w latach 2005-2009

Związek/ekstrakt

eksperyment

mechanizm

EGCG, Kwercetyna

stres oksydacyjny i termiczny, poziom ROS

hsp-16.2, skn-1, SOD-3

Resweratrol

Przeżywalność, odporność na stres

via SIR-2.1 i ABU-11

Tokotrienol

Przeżywalność, odporność na UV

Uszkodzenia ROS

Ekstrakt z cz. jagód

Szybkość pompowania pokarmu

OSR-1/ UNC-43/

SEK-1

Żeń-szeń

Przeżywalność - nie; szybkość pompowania pokarmu

hsp-16.2

Subst. humusowe

Przeżywalność rośnie przy b. małych dawkach, wpływ na geny

System obrony przed stresem, hormeza

Komórki keratynocytów hodowano w warunkach umożliwiających rozmnażanie, z różnym poziomem wapnia (1.2 mM), na hodowlę działały stresory: temperatura 41oC i/lub 1 mcM kurkuminy. Proliferację kontrolowano oznaczając poziom białek: Involukryny, Hsp27 i p38. Markery różnicowania: Hsp27,70,90 i osa110 (oksygenaza hemowa HO-1).Obserwowano zmiany poziomu Hsp-27 (w %): +418 (wapń), +82 (41oC), +99 (kurkumina). W trakcie starzenia się keratynocytów ich różnicowanie pod wpływem wapnia może być opóźniane skutkiem stresu cieplnego czy kurkuminy; efekt zależy od wieku komórek. Wyższy poziom białek Hsp świadczy o stresie indukowanym hormezą. Efekty stresorów są synergistyczne [Hormetic modulation of differentiation of normal human epidermal keratinocytes undergoing replicative senescence in vitro, U. Berge, i inni, Experim. Gerontol. 43 (2008) 658].

Hormeza: „co cię nie zabije – to cię wzmocni”

Jest możliwość poprawy stanu zdrowia poprzez optymalizację bodźców (stresorów). Interesująca jest nowa rola ekstraktów ziół, przypraw, suplementów diety. Ich składniki w b. małych dawkach „trenują” układ immunologiczny.

Istnienie hormezy może zmienić metodę szacowania ryzyka dla substancji toksycznych, jeśli wykazują one efekt hormetyczny. Nadmierne ograniczenie narażenia na niektóre związki chemiczne może okazać się niepotrzebne i tylko zwiększać koszty.

  1. Badania fizykochemiczne leków homeopatycznych

Jaka jest struktura molekularna preparatów homeopatycznych? Jest to problem naukowy, bowiem do ich badania większość standardowych metod analitycznych nie jest przydatna. Czy są jakieś mierzalne parametry, które wykazują różnice przy kolejnych rozcieńczeniach?

Interesująca byłaby korelacja ze skutecznością leczenia, ale to inny problem. Potrzebne są badania kliniczne. Brytyjskie pismo Homeopathy – corocznie publikuje przeglądy badań klinicznych w tej dziedzinie. „Homeopatia Polska” nr. 73 (2009) - publikuje przegląd badań i publikacji naukowych na świecie poświęconych homeopatii; wybór i opracowanie prac z okresu 07-08. 2009 – lek. med. Robert Księżopolski.

Problem praktyczny:

W procedurze rejestracyjnej leku wymagane jest podanie metody jego identyfikacji oraz okresu trwałości. W fabryce farmaceutycznej, w trakcie procesu produkcyjnego ma miejsce kontrola jakości wszystkich surowców i półproduktów oraz końcowa kontrola gotowego leku. Dotyczy to produkcji wszystkich leków: syntetycznych, roślinnych oraz homeopatycznych. Jak wybrać odpowiednie metody analityczne?

Dokumentacja wymagana dla homeopatycznego produktu leczniczego

  • Skład leku, opis opakowania
  • Ew. badania kliniczne dla produktu
  • Opis metody wytwarzania (aparatura, technologia)
  • Kontrola surowców: specyfikacje (monografie FE, FP, DAB) i badania surowców homeopatycznych (np. mikroskopowe)
  • Badania macierzystych roztworów
  • Badania kontrolne półproduktów
  • Badania kontrolne produktu końcowego (identyczność, stabilność, waga, mikrobiologia, informacja na opakowaniu, kod kreskowy).

Charakterystyka leków homeopatycznych przy pomocy parametrów fizycznych

  • Podaje się: zapach, smak, kolor. Można zmierzyć: gęstość, zawartość alkoholu i zważyć suchą pozostałość po odparowaniu rozpuszczalników.
  • Badania trwałości leków homeopatycznych wykonywane są w ciągu 5-cio letniego ich przechowywania; oznacza się: gęstość, suchą pozostałość, zawartość etanolu, współczynnik załamania światła i absorpcję w zakresie UV-vis (kolor).

 

Analiza leków roślinnych

  • Cały profil składników czynnych oznacza się w macierzystych nalewkach
  • Analiza taka najczęściej nie jest wykonalna w końcowej formie leku z powodu zbyt dużego rozcieńczenia. Analizy wykonuje się dla roztworów mniej rozcieńczonych (np. D2), uznając to za produkt pośredni w procesie produkcji
  • Do analizy ekstraktów surowców roślinnych najczęściej stosuje się chromatografię (HPLC, TLC). Potrzebne są substancje wzorcowe lub inne związki jako markery rf /położenia plamek na płytce.
  • Do szybkiej identyfikacji surowca można zastosować TLC. Przykład: analiza chromatogramu: wyciąg z kory Fraxinus americana. Jesion amerykański zawiera kumaryny, (glukozydy fraksetyny), sekoirydoidy. TLC pra-nalewki identyfikuje 14 związków, na płytce dla roztworu D2 tylko 3; roztwór D3 – widać kumaryny bo fluoryzują w świetle UV.

 

      Zgodnie z aneksem I dyrektywy 2001/83/EC analizę leków przeprowadza się w przypadku potencjalnego zagrożenia dla zdrowia związanego ze stosowaniem substancji toksycznych.

   Koncepcji substancji znacznikowych wykorzystywanych jako standardy w fitoterapii nie można przenieść na pranalewki homeopatyczne bez przeprowadzenia odpowiednich badań. Przykład: substancji znacznikowych, takich jak echinakozydy, 7-glikozyd apigeniny czy kwas rozmarynowy znajdujących się w wysuszonych surowcach (podziemnych częściach jeżówki bladej, kwiatostanach rumianku i zielu miodunki plamistej) nie udaje się odnaleźć w pranalewkach homeopatycznych przyrządzonych ze świeżych roślin [Analiza właściwości pranalewek homeopatycznych – Biber A., i inni, Pharmeuropa Scientific Notes 2009, 1: 1–4].

W analizie leków homeopatycznych mogą znaleźć zastosowanie inne techniki analityczne:

  • spektrometria mas (stężenia 10-15 moli)
  • atomowa spektrometria absorpcyjna, ASA (stężenia 10-9 moli, ppb),
  • termoluminescencja
  • magnetyczny rezonans jądrowy, NMR

Spektrometria UV

Preparaty homeopatyczne zawierające siarczan miedzi (CuSO4, 11c–30c), kwarc (SiO2; 10c–30c) i siarkę (S; 11x–30x) oraz próbki kontrolne (rozcieńczalnik poddany jednokrotnej dynamizacji) zbadano z wykorzystaniem spektrometrii UV. Analizowano je za pomocą spektrometrii mas (ICP-MS). W żadnej z próbek stężenie badanej substancji nie przekraczało 100 ppb. Transmisja UV w preparatach homeopatycznych zawierających CuSO4 była istotnie niższa, co może sugerować zmiany struktury preparatów homeopatycznych lub ich dynamiki. Badanie było randomizowane, z zastosowaniem ślepej próby [Badanie preparatów homeopatycznych zawierających kwarc, siarkę oraz siarczan miedzi za pomocą spektrometrii UV Wolf U., Wolf M., Heusser P., Thurneysen, A., Baumgartner S.; Evidence Based Complementary and Alternative Medicine 06. 2009].

Spektroskopia 1H NMR: wyniki pomiarów czasów relaksacji

Przesunięcie chemiczne sygnału wody w widmach zmienia się nieznacznie, ale czasy relaksacji T1 i T2 są parametrem czułym na zmiany struktury roztworu.

Wyniki dla serii roztworów w naczyniach ze zwykłego szkła sodowego i kwarcowych znacznie się różnią. Dla super czystej wody: pomiar T2 daje 3500 ms w rurce szklanej i 2550 ms w kwarcowej. Poprzez wytrząsanie roztworów wodnych w naczyniach ze szkła sodowego do roztworu wymywane są jony, mikrocząstki krzemionki czy paramagnetyczne zanieczyszczenia, które mają wpływ na jego strukturę [On the investigation of homeopathic potencies using low resolution NMR T2 relaxation times. Milgrom LR, King KR, Lee J, Pinkus AS. Br. Hom.J. 2001, 90: 5-13].

Wyniki te zwracają uwagę na problem: jakość szkła i jakość wody!

Preparaty homeopatyczne (10c–30c, czyli 10-10–10-30) porównano z próbkami kontrolnymi analogicznie wstrząsanego medium rozcieńczającego. W żadnej z próbek stężenie substancji analizowanych metodą ICP-MS nie przekraczało 10 ppb. W serii pomiarów (600 MHz), obserwowano wydłużenie T1 dla wszystkich wytrząsanych próbek w funkcji czasu, bez istotnych statystycznie różnic pomiędzy roztworami homeopatycznymi i kontrolnymi. W drugiej serii pomiarów (500 MHz) w 1 rok po przygotowaniu roztworu, stwierdzono istotne statystycznie wydłużenie czasów relaksacji w T1 dla preparatów homeopatycznych siarki, w porównaniu z próbkami kontrolnymi.. Możliwe hipotezy obejmują zróżnicowane ługowanie ze ścian rurki lub zmiany dynamiki cząsteczek wody [Badanie czasów relaksacji cząsteczek H2O w preparatach homeopatycznych zawierających kwarc, siarkę i siarczan miedzi z zastosowaniem 1H NMR w sekwencjach T1 i T2-zależnych – Baumgartner S., i inni, Die Naturwissenschaften 2009, 06].

Zarejestrowano widma 1H NMR dla 57 leków homeopatycznych (oraz 5 wstrząsanych próbek wody) [High sensitivity 1H-NMR spectroscopy of homeopathic remedies made in water, D. J Anick, BMC Complementary and Alternative Medicine 2004, 4:15].

W zakresie 4,4-5,2 ppm jest szeroki intensywny sygnał wody (4,81 ppm, stłumiony sekwencją impulsową). Nie ma sygnałów organicznych substancji bioaktywnych (alkaloidy, terpenoidy) z pranalewki Ignatia amara, kulczyba.

Czułość spektrometru bardzo duża, bo widoczny był sygnał markera o stężeniu 5 mcM.

Dodatkowe sygnały wprowadza użycie D2O lub DMSO-d6 (konieczny jako „lock” deuterowy). W widmie NMR sygnały octanu, mrówczanu i mleczanu pochodzą od operatora (z ludzkich palców dotykających szkła); widać sygnały metanolu, etanolu, acetonu – to ślady mycia szkła, korka. Poza śladami benzochinonu (6,8 ppm) z DMSO, nie ma sygnałów w zakresie 6-11 ppm przypisywanych strukturom z trwałymi silnymi wiązaniami wodorowymi (hipoteza klastrów).

Badania struktury wody

W badaniu bardzo rozcieńczonych roztworów decydujące znaczenie ma struktura wody. Co wiemy o wodzie? To najpowszechniejszy związek chemiczny na Ziemi. Jedyna substancja nieorganiczna, która w normalnych warunkach występuje w 3 stanach skupienia. Niezbędna dla życia na Ziemi. Biolodzy uważają, że woda to „matrix of life”.

Chemia fizyczna: większość parametrów ma anomalie, nieliniowe zależności. Mimo badań teoretycznych i eksperymentalnych za mało wiemy o jej strukturze i sieci wiązań wodorowych.

comments
© 2015 Homeopatia Polska - Strona - Forum