Problemy z laktacją- spojrzenie praktyczne farmaceuty i lekarza

Lactation problems- A Pharmacist and Physician’s Practical Approach

Alina Małmyszko- Czapkowicz

Słowa kluczowe: laktacja, leki homeopatyczne, nawał pokarmu, zapalenie piersi, depresja poporodowa.

Streszczenie

Autorka przytacza definicję laktacji i omawia najczęstsze problemy towarzyszące karmieniu piersią, w tym: osłabienie laktacji, mlekotok, nawał i zastój pokarmu, zapalenie piersi, pękanie brodawek sutkowych, osłabienie ogólne, stany gorączkowe oraz depresję poporodową, występujące u mam karmiących. Opisuje zastosowanie preparatu Ricinus communis w przypadku zaburzeń wydzielania mleka oraz innych leków stosowanych w tym wskazaniu (Urtica urens, Agnus castus, Calcarea phosphorica, China rubra, Silicea). Przedstawia możliwość leczenia metodą homeopatyczną stanu zapalnego piersi spowodowanego zastojem pokarmu i omawia preparaty, których można użyć w terapii tych zaburzeń (Belladonna, Apis melifica, Bryonia, Phytolacca, Rana bufo). Autorka wykazuje dużą skuteczność leku China rubra w leczeniu osłabienia ogólnego pacjentek spowodowanego porodem i karmieniem piersią, opisuje preparaty leczące pękanie brodawek sutkowych, stany gorączkowe oraz epizody depresji poporodowej u matek karmiących. Możliwość zastosowania leków homeopatycznych w wielu problemach związanych z laktacją autorka popiera opisem konkretnych przypadków z praktyki klinicznej. W podsumowaniu podkreśla znaczenie metody homeopatycznej w terapii schorzeń matek karmiących.

Część tez zawartych w artykule była omawiana podczas XI Konferencji Narodowej Homeopatii Klinicznej w Albenie w Bułgarii w czerwcu 2012 r. w prezentacji mgr Magdaleny Wojciechowskiej „Opieka nad matką karmiącą” oraz dr Aliny Małmyszko-Czapkowicz „Problemy z laktacją – spojrzenie lekarza praktyka”.

Laktacja jest to czynność gruczołów sutkowych powodująca wydzielanie mleka. Składa się z laktogenezy, czyli rozpoczęcia wydzielania, i laktopoezy – jego kontynuacji. Procesy te są wynikami złożonych mechanizmów, które obejmują rozwój anatomiczny i czynnościowy gruczołów sutkowych, wyzwolenie i podtrzymanie istniejącej laktacji. Najczęstsze problemy związane z laktacją i opieką nad matką karmiącą to: osłabienie laktacji, mlekotok, nawał i zastój pokarmu, zapalenie piersi, osłabienie ogólne w czasie karmienia, pękanie brodawek sutkowych, stany gorączkowe w czasie laktacji oraz depresja poporodowa.

OSŁABIENIE LAKTACJI I MLEKOTOK

Ricinus communis jest bardzo pomocnym lekiem w tym wskazaniu. W niskim rozcieńczeniu (5 CH) jest używany w celu zwiększenia wydzielania mleka, zgodnie z zasadą homeopatii, że niskie rozcieńczenia nasilają wydzielanie. W wysokich  rozcieńczeniach (15 – 30 CH) hamuje laktację, zgodnie z zasadą homeopatii, iż wysokie rozcieńczenia hamują wydzielanie.

            Inne leki używane w czasie osłabienia laktacji:

  • Urtica urens 5 CH – brak pokarmu po porodzie;
  • Agnus castus 5 CH – brak wydzielania mleka, często depresja poporodowa;
  • Calcarea phosphorica 9 CH – u bladych, osłabionych kobiet;
  • China rubra 5 – 9 CH – u kobiet z ogólnym osłabieniem po porodzie z powodu utraty płynów fizjologicznych;
  • Silicea 9 CH – u marznących, osłabionych, drażliwych i nadpobudliwych kobiet, które skarżą się na bóle grzbietu w czasie karmienia.

Przypadki kliniczne

Przypadek nr 1

Kobieta (lat 26) rozpoczęła karmienie 20 minut po porodzie drogami natury. W szpitalu wszystko przebiegało pomyślnie. Problem z osłabioną laktacją wystąpił po powrocie matki do domu. Strach przed niepowodzeniem w karmieniu oraz zaangażowanie w obowiązki domowe nasilały ten stan rzeczy.

Leczenie:

Ricinus communis 5 CH – 3-4 razy dziennie, zalecenie częstszego przystawiania dziecka do piersi, zwiększenia ilości spożywanych płynów.

Kontrola:  Mniej więcej po 2 dniach nastąpiło zwiększenie produkcji mleka. Pacjentka stosowała terapię jeszcze przez okres 3 tygodni, do pełnej regulacji laktacji.

Przypadek nr 2

Pacjentka (lat 35) karmiąca dziecko piersią od 1,5 roku chciała zaprzestać karmienia.

Leczenie:

Ricinus communis 30 CH – 2 razy dziennie przez kilka dni, zalecenie odstawienia dziecka od piersi, zmniejszenia ilości spożywanych płynów i odciągania nadmiaru pokarmu.

Kontrola:  Po 3 dniach zażywania leku laktacja znacznie osłabła. Pacjentka nie musiała zażywać innych leków hamujących wydzielanie mleka. Po kilku tygodniach laktacja ustała.

Przypadek nr 3

Kobieta (lat 26) urodziła drogami natury zdrowe dziecko i rozpoczęła karmienie piersią. Mniej więcej po miesiącu nagle wydzielanie mleka znacznie spadło.

Leczenie:

Ricinus communis 5 CH – 3 razy dziennie.

Mimo regularnego podawania leku, zwiększenia ilości spożywanych płynów i częstego przystawiania dziecka do piersi laktacja gwałtownie zanikała i po kilku tygodniach ustała całkowicie. Rozpoczęto sztuczne karmienie niemowlęcia.

W czasie kolejnej wizyty matki w gabinecie uzupełniono wywiad rodzinny dotyczący karmienia piersią. Okazało się, że matka oraz babcia pacjentki miały podobne problemy – traciły pokarm po jednym lub kilku miesiącach karmienia. Być może pacjentce należało podać, oprócz leku objawowego, lek głębokiego działania, zgodnie z jej typem wrażliwym.

Kilka lat po pierwszej wizycie pacjentka urodziła następne dziecko. Gdy nastąpiło osłabienie laktacji, pacjentka otrzymała od razu lek zgodny z typem wrażliwym – Pulsatilla 30 CH – raz w tygodniu oraz objawowo – Belladonna 5 CH – 3 razy dziennie (przy zmniejszaniu wydzielania mleka pojawił się ból i nadwrażliwość piersi, wpisujące się w obraz leku Belladonna). Karmienie piersią zostało utrzymane przez 1,5 roku.

NAWAŁ I ZASTÓJ POKARMU ORAZ ZAPALENIE PIERSI

Nawał i towarzyszący mu zastój pokarmu bardzo szybko prowadzą do zapalenia piersi. Jest to stan wymagający pilnej interwencji lekarskiej. Konieczne jest ułatwienie wypływu mleka z chorego fragmentu piersi poprzez masowanie tej okolicy, częste przystawianie dziecka lub odciąganie pokarmu. Leki homeopatyczne szybko opanowują objawy zapalenia, zapobiegają rozwinięciu się ropnia, a przez to interwencji chirurgicznej i konieczności użycia antybiotyków. W tym wskazaniu możemy sięgnąć po takie preparaty, jak:

  • Belladonna 9, 15, 30 CH – obrzęk, zaczerwienienie, promieniujące ciepło, pulsujący ból, nadwrażliwość, wysoka gorączka;
  • Apis melifica 15 CH – silny obrzęk, bóle o charakterze kłującym, piekącym, piersi mniej zaczerwienione i ucieplone niż przy Belladonnie.

Modalności: pogorszenie – ciepło, ucisk, dotyk, poprawa – zimne okłady, świeże powietrze;

  • Bryonia alba 9 CH – nadmiernie wypełnione, obrzmiałe, twarde piersi, zaczopowane brodawki, silne bóle, duże pragnienie.

Modalności: pogorszenie przy najmniejszym ruchu, poprawa w czasie bezruchu i przy ucisku chorego miejsca (np. obandażowanie piersi);

  • Phytolacca 9 CH – bolesne napięcie i przekrwienie gruczołów sutkowych, zmniejszenie laktacji, brodawki sutkowe popękane i bardzo wrażliwe;
  • Rana bufo 5 CH – zastój pokarmu z lokalnym zapaleniem naczyń i węzłów chłonnych;
  • Hepar sulfur 15 CH – dolegliwości bólowe o charakterze kłującym (jak po wbiciu drzazgi), olbrzymia nadwrażliwość na ból. Bardzo dobre uzupełnienie terapii w stanach ropnych w przebiegu zapalenia.

Przypadki kliniczne

Przypadek nr 1

Kobieta (lat 33) karmiąca piersią nagle zagorączkowała do 39-40 st. C. Skarżyła się na pulsujący silny ból, obrzęk, stwardnienie i zaczerwienienie prawej piersi. Nastąpiło całkowite zatrzymanie pokarmu. Objawy wystąpiły i rozwinęły się gwałtownie w ciągu kilku godzin.

Dane z wywiadu:  pacjentka częściej karmiła dziecko lewą piersią, nie opróżniała regularnie piersi po karmieniu.

Badanie: kobieta rozpalona, ze spierzchniętymi czerwonymi wargami, pobudzona. Prawa pierś z napiętą, zaczerwienioną i silnie ucieploną skórą, bardzo bolesna przy palpacji, obrzęknięta, twarda. Całkowite zatrzymanie pokarmu.

Leczenie: 

Belladonna 30 CH (co 15 min. a w miarę poprawy rzadziej). Zalecono masowanie piersi i częstsze przystawienie dziecka do prawej piersi.

Kontrola:  po kilku godzinach ból zelżał, w miarę ssania przez dziecko pierś stawała się coraz bardziej miękka, mniej zaczerwieniona i ucieplona. Po 1,5 doby ustąpiła większość objawów zapalenia.

Przypadek nr 2

Pacjentka (lat 23) z objawami nawału i zastoju mleka oraz silnym bólem obu piersi. Bez gorączki.

Dane z wywiadu:  kobieta miała od początku duże problemy z karmieniem. Nie ściągała regularnie pokarmu. Dziecko nie umiało prawidłowo chwycić brodawki i ssać mleka.

Badanie:  skóra piersi bez zaczerwienienia i ucieplenia. Piersi obrzmiałe, bardzo twarde, bolesne, wrażliwe na dotyk.

Leczenie: 

Phytolacca 9 CH, Bryonia 9 CH – naprzemiennie.

Kontrola:  po dwóch dniach pacjentka była w stanie bezboleśnie ściągnąć pokarm. Regularnie przystawiała dziecko do piersi. Ściągała nadmiar mleka. Karmienie utrzymano przez 10 miesięcy.

OSŁABIENIE OGÓLNE SPOWODOWANE LAKTACJĄ

China rubra jest doskonałym preparatem stosowanym w stanach silnego osłabienia ogólnego spowodowanego utratą płynów fizjologicznych. Utrata krwi w czasie porodu, a następnie rozpoczęcie produkcji mleka to podwójne wskazanie dla Chiny. Można ją zalecić, gdy u pacjentki stwierdza się objawy osłabienia z zawrotami i pulsującymi bólami głowy, spadek ciśnienia oraz przewlekłe zmęczenie.

 

Przypadek kliniczny

Pacjentka (lat 28) po porodzie fizjologicznym, karmiąca piersią, skarżyła się na zawroty głowy, silne osłabienie, nadmierną senność, brak apetytu.

Dane z wywiadu:  duża utrata krwi w czasie porodu.

Badanie:  bladość skóry, niskie RR (90/60).

Leczenie:

China rubra 30 CH – 2-3 razy dziennie.

Kontrola:  po kilku dniach wyraźna poprawa samopoczucia, ustąpiły zawroty głowy.

Terapię kontynuowano jeszcze przez kilka tygodni – raz dziennie, co kilka dni, raz w tygodniu itd. – do uzyskania poprawy ogólnego samopoczucia.

PĘKANIE BRODAWEK SUTKOWYCH

Leki mające zastosowanie w tym wskazaniu to:

  • Graphites 15 CH, 30 CH – niebolesne pęknięcia, z żółtą, gęstą, ciągnącą się wydzieliną, miodowo-żółte strupy;
  • Nitricum acidum 9 CH – bardzo bolesne, krwawiące pęknięcia o równych brzegach, z bólem „jak przy wbitej drzazdze”;
  • Phytolacca 9 CH – pęknięcia brodawek z bólem w czasie karmienia promieniującym do całego ciała;
  • Croton tiglium 9 CH – pęknięcia z dużą bolesnością;
  • Castor equi – maść, miejscowo na pękające brodawki.

STANY GORĄCZKOWE W CZASIE LAKTACJI

Wystąpienie gorączki u kobiety karmiącej jest zawsze stanem nagłym, wymagającym szybkiej interwencji lekarskiej. Podanie właściwie dobranego leku homeopatycznego zapobiega rozwinięciu się infekcji. Szybko przywraca pacjentkę do zdrowia, bez konieczności używania leków chemicznych, w tym antybiotyków, przez co umożliwia kontynuację bezpiecznego karmienia piersią.

Przypadki kliniczne

Przypadek nr 1

Kobieta (lat 28) w czasie połogu (3 tygodnie po urodzeniu dziecka), karmiąca piersią, zagorączkowała do 39, 5 st. C, bez innych objawów chorobowych.

Dane z wywiadu: pacjentka wyszła na dwór zbyt  lekko ubrana i została przewiana silnym, suchym, ale ciepłym majowym wiatrem (czuła „jak wiatr przeszywa ją na wylot”).

Badania: tylna ściana gardła blada, nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy, piersi miękkie bez bolesności i zaczerwienienia.

Leczenie:

Aconitum napellus 30 CH – jednorazowo, (jako lek etiologiczny – przewianie suchym wiatrem).

Kontrola: informacja telefoniczna – do wieczora gorączka spadła i nie pojawiła się następnego dnia, wystąpiły silne poty. Matka wróciła do zdrowia i mogła dalej karmić dziecko piersią.

Przypadek nr 2

Kobieta (lat 35)karmiąca piersią dostała po południu wysokiej gorączki z dreszczami–39 st. C bez innych objawów chorobowych.

Dane z wywiadu: pacjentka wyszła na balkon w czasie wietrznej pogody.

Badanie: tylna ściana gardła blada,  nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy, piersi miękkie, bez bolesności przy palpacji. Pacjentka rozpalona, duże pragnienie.

Leczenie:

Aconitum napellus 30 CH – jednorazowo, (jako lek etiologiczny – przewianie suchym wiatrem).

Kontrola: informacja telefoniczna – następnego dnia pacjentka czuła się lepiej, ale utrzymywał się stan podgorączkowy – 37 st. C.

Zalecono:

Aconitum napellus 30 CH – 1 raz dziennie do ustąpienia objawów. Następnego dnia kobieta wróciła do zdrowia.

DEPRESJA POPORODOWA – „BABY BLUES”

Podstawowymi syndromami depresji poporodowej są: obniżenie nastroju, smutek, płaczliwość, lęki, poczucie niepewności i zagrożenia, usunięcia na dalszy plan. W tym stanie młoda mama niechętnie zajmuje się swoim dzieckiem. Bardzo ważne jest wsparcie psychiczne ze strony najbliższych. Skuteczną pomocą w tym schorzeniu są leki homeopatyczne:

  • Sepia 30 CH – silne obniżenie nastroju, poczucie smutku, złości, zepchnięcia na drugi plan, niechęć do zajmowania się niemowlęciem, obojętność w stosunku do rodziny  i męża;
  • Natrum muriaticum 30 CH – głęboki smutek, pragnienie samotności, zamykanie się  w sobie, niechęć do pocieszania, niemożność płaczu i uwolnienia swoich emocji;
  • Pulsatilla 30 CH – zmienne nastroje, duża płaczliwość, potrzeba towarzystwa, poczucie przytłoczenia nadmiarem obowiązków; typ macierzyński – pacjentka bardzo oddana dziecku, łagodna, ustępliwa, nieśmiała, łatwo się czerwieni;
  • Cimicifuga 30 CH – duża zmienność nastrojów, reakcje histeryczne, głębokie wzdychanie; kobieta bardzo żywa, nerwowa, niecierpliwa, wrażliwa, gadatliwa, ekstrawertyczna;
  • Phosphoricum acidum 30 CH – depresja z powodu wyczerpania, osłabienie psychiczne wyprzedza wystąpienie osłabienia fizycznego.

Przypadek kliniczny

Pacjentka (28 lat), zawodowa modelka, zgłosiła się z powodu obniżenia nastroju, zniechęcenia i wyczerpania macierzyństwem, opieką nad dzieckiem.

Dane z wywiadu: ciąża nieplanowana, kobieta całkowicie nieprzygotowana do macierzyństwa, nie chciała karmić dziecka piersią, zmęczona problemami związanymi  z codziennymi obowiązkami przy niemowlęciu (dziecko nerwowe, płaczące, bardzo mało sypiało w dzień, miało bardzo silne kolki). Pacjentka zmęczona, zniechęcona, chciała jak najszybciej powrócić do pracy zawodowej. Jej stan poprawiał aktywny wysiłek fizyczny.

 

Leczenie:

Sepia 30 CH – 1 raz dziennie.

Kontrola:  po około 3 tygodniach terapii wystąpiła znaczna poprawa samopoczucia. Kobieta stała się spokojna, bardzo opiekuńcza, czuła i troskliwa w stosunku do dziecka. Po 7 miesiącach wróciła do pracy.

PODSUMOWANIE

Metoda homeopatyczna w leczeniu zaburzeń towarzyszących laktacji jest często metodą z wyboru. Z jednej strony ze względu na skuteczność i szybkość działania leków, a z drugiej – na brak działań ubocznych. Umożliwia właściwą terapię konkretnych schorzeń bez narażania mamy karmiącej i niemowlęcia karmionego piersią na skutki uboczne leków chemicznych stosowanych w medycynie konwencjonalnej.

AUTOR: Alina Małmyszko- Czapkowicz- lek. med., specjalista medycyny rodzinnej.

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lublinie. Adres do korespondencji: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

           

comments
© 2015 Homeopatia Polska - Strona - Forum